8 Thủ Thuật Đơn Giản Giúp Bạn Chấm Dứt Cơn Đau Gút Cấp Tính

Bệnh gút có chiều hướng tăng cùng với sự phát triển về kinh tế xã hội, do đó cần được quan tâm để tránh những hậu quả vì biến chứng hầu như không hồi phục. Cơn đau gút cấp tính, một khi đã được chẩn đoán, cho dù là gút nguyên phát hay thứ phát, cần được điều trị càng sớm càng tốt.

Mục tiêu điều trị cơn đau gút cấp tính

Chấm dứt quá trình viêm cấp (Kháng viêm không steroid, colchicin, corticoid).
Phòng ngừa cơn cấp tái phát thường xuyên (colchicin).
Phòng ngừa sự lắng đọng thêm cũng như làm giải quyết các tophi sẵn có với các biện pháp làm giảm acid uric trong máu. Ngoài ra, cũng cần điều trị các bệnh lý đi kèm như tăng huyết áp, rối loạn lipid máu và béo phì.

  • Điều trị triệu chứng

Colchicin: là thuốc kinh điển trong điều trị cơn gút cấp vì có hiệu quả rất ngoạn mục trên quá trình viêm khớp do tinh thể, đặc biệt là bệnh gút. Chính vì thế mà nó được dùng như một tiêu chuẩn chẩn đoán.

Colchicin tác động vào quá trình thực bào của tế bào đa nhân trung tính. Trong những ngày đầu, liều sử dụng thường không vượt quá 4mg/ngày, giảm xuống dần và bắt đầu duy trì từ ngày thứ tư với liều 0,6-1mg/ngày tùy theo trường phái.

Các thuốc kháng viêm không steroid: cũng có tác dụng kháng viêm giảm đau rất tốt trong viêm khớp cấp do gút. Người ta thường chọn lựa các loại tác dụng nhanh.
Corticoid thường cho kết quả rất tuyệt vời trong những cơn đau gút cấp tính với liều 20-30mg prednison/ngày. Tuy nhiên, bệnh sẽ tái phát ngay khi ngưng thuốc, đưa đến những hậu quả xấu của việc lệ thuộc corticoid, vì thế hầu hết các bác sỹ không khuyên dùng.

Corticoid được sử dụng trong trường hợp bệnh nhân có bệnh thận, gan hay tiêu hóa, không dung nạp được colchicin hay kháng viêm không steroid. Corticoid có thể dùng đường toàn thân nếu viêm đa khớp, dùng tại chỗ nếu là viêm một khớp và được khuyến cáo chỉ sử dụng trong đợt cấp và không kéo dài.

Thuốc giảm đau thường được cho kèm theo kháng viêm như acetaminophen đơn thuần hay phối hợp.
Cho khớp nghỉ ngơi và chọc hút dịch khớp trong trường hợp có tràn dịch khớp nhiều.

  • Điều trị cơ bản

Mục tiêu chính của điều trị cơ bản là giảm lượng acid uricmáu xuống ≤ 6mg%.
Thuốc tăng thải acid uric qua đường niệu (benzbromarone, probenecid, urate oxydase), cần thận trọng vì có thể gây sỏi niệu. Vì thế, không nên dùng khi bệnh nhân có tiền căn sỏi niệu, hay có lượng urat/nước tiểu vượt quá 4,8 mmol/ngày.
Thuốc ức chế tổng hợp acid uric (allopurinol, tisopurine)
Một số thuốc mới đang nghiên cứu: Puricase, TMX-67.
Nước rất quan trọng nhằm mục đích phòng ngừa ứ đọng tinh thể urat tại thận, nên bệnh nhân thường được khuyên uống nhiều nước, hoặc truyền dịch nhằm đảm bảo lượng nước tiểu trong ngày đạt đến 2000ml/24 giờ.

  • Chế độ ăn:

– Giảm tối đa thức ăn cung cấp nhiều đạm gốc purin.
– Giảm calorie
– Giảm chất béo
– Kiềm hóa nước tiểu: Nước pha bicarbonat (ít dùng), acetazolamid, nước suối Vichy, trái cây không chua.

  • Phẫu thuật: Chỉ định khi các tophi quá lớn ảnh hưởng đến chức năng hay chèn ép gây biến chứng.

Thể Gút mạn tính là gì?

Gút mạn tính thường tiếp theo dẫn đến cơn đau gút cấp tính, gồm các dấu hiệu sau:

  • Viêm nhiều khớp nhỏ và nhỡ: Khớp ngón chân, cổ chân, gối, khuỷu, cổ tay, ngón tay sưng đau kéo dài có từng đợt tiến triển nặng thêm.
  • Nổi u cục (tophi) ở quanh khớp (khớp bàn ngón chân cái, mu bàn chân, gối, khuỷu, ngón tay), các u cục to nhỏ không đều từ 0,5 centimet đến vài centimet, mềm, không đau, qua lớp da mỏng có thể thấy phần cặn bột trắng như phấn ở bên trong các u cục (tôphi). Một số trường hợp thấy nổi các hạt tôphi nhỏ trên vành tai.
  • Tổn thương thận ở nhiều hình thức: viêm thận kẽ, suy thận cấp, sỏi thận, suy thận mạn.
  • Xét nghiệm axit-uríc máu tăng cao (trên 70mg/l) nhưng cũng có thể bình thường. Chụp Xquang các khớp viêm có nổi u cục thấy hình ảnh phá hủy đầu xương.

Điều trị bênh gút hiệu quả bằng chế độ ăn uống:

Bệnh gút được điều trị bằng một số thuốc chống viêm, uống dung dịch kiềm, thuốc an thần theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa. Chế độ ăn uống: kiêng hoàn toàn rượu, những thức ăn nhiều chất: ngũ tạng động vật (gan, tim, óc, bầu dục…), cacao, sôcôla, rau ngót, đậu hạt…, hạn chế thịt, tim, cá (mỗi ngày dưới 100g). Uống nhiều nước, nước khoáng nhiều kiềm.

Gút và giả gút

Gút dễ bị nhầm với “giả gút”, nhưng cũng có thể là… gút thật nhưng không có biểu hiện rõ rệt.

Gút là bệnh khó chẩn đoán, vì các triệu chứng thường không rõ rệt và có thể nhầm với nhiều bệnh khác. Mặc dù hầu hết bệnh nhân có tăng acid uric máu trong quá trình tiến triển của bệnh, nhưng cũng có thể không tăng trong đợt cấp.

Ngoài ra, nếu chỉ có tăng acid uric máu thì cũng chưa thể khẳng định người đó mắc gút. Nên nhớ “nhiều người có tăng acid uric máu mà không phát triển thành bệnh gút”. Để chẩn đoán xác định gút, bệnh nhân cần được chọc dịch khớp, soi kính hiển vi để tìm tinh thể acid uric.

Tuy nhiên, nếu không có, cũng không loại trừ gút. Việc tìm các hạt tophi cũng giúp cho chẩn đoán bệnh. Ngoài ra, các cơn đau gút cấp tính cũng có thể giống như nhiễm trùng khớp. Vì vậy, khi nghi ngờ cần làm xét nghiệm để tìm vi khuẩn.

Đôi khi có thể nhầm lẫn với giả gút (bệnh vôi hóa sụn khớp), vì bệnh này cũng có triệu chứng viêm tương tự, nhưng trong giả gút, các tinh thể lắng đọng là các calcium phosphate, chứ không phải acid uric .

Nếu được điều trị kịp thời, hầu hết bệnh nhân gút những cơn đau gút cấp tính sẽ không tiến triển đến giai đoạn mạn tính. Nên lưu ý, bệnh nhân hạn chế dùng aspirin, thuốc lợi tiểu và các thức ăn có nhiều purine (thịt bê, cừu, cá sardine, nội tạng động vật…). Điều trị cơn đau gút cấp tính bằng các thuốc chống viêm không steroid. Bắt đầu bằng liều cao, sau đó giảm dần trong 2-8 ngày. Tuy nhiên, tuyệt đối không tự mua thuốc điều trị.

Viêm khớp cấp do gút

  • Triệu chứng viêm khớp cấp do gút

Gút là một bệnh viêm khớp vi tinh thể, xảy ra do sự lắng đọng các tinh thể urat vào màng hoạt dịch của khớp. Bệnh chủ yếu gặp ở nam giới trưởng thành.

Một đặc trương của bệnh gút là việc xuất hiện các cơn viêm khớp cấp tính do gút. Cơn xuất hiện tự phát hoặc sau một bữa ăn hoặc uống rượu quá mức, một chấn thương, một bệnh kèm theo, một can thiệp phẫu thuật, một đợt dùng thuốc như aspirin, thuốc lợi tiểu, thuốc chống lao…

Nhiều bệnh nhân mô tả các đợt sưng đau khớp dữ dội đến mức không đi lại được sau những khi ăn nhậu nhiều hải sản, thịt thú rừng, thịt chó, hay đơn giản chỉ là ăn lòng lợn, tiết canh. Đặc biệt uống nhiều rượu cũng góp phần gây tái phát bệnh.

Khớp hay bị tổn thương là các khớp ở chi dưới như gối, cổ chân và đặc biệt là ở ngón chân cái. Cơn viêm khớp cấp tính thường khởi phát đột ngột và dữ dội vào nửa đêm. Khớp bị tổn thương đau ghê gớm, bỏng rát, đau làm mất ngủ, da trên vùng khớp hay cạnh khớp sưng nề, có màu hồng hoặc đỏ. Bệnh nhân đi lại rất khó khăn hay phải nằm bất động do đau. Viêm khớp cấp tính thường kèm theo cảm giác mệt mỏi, đôi khi sốt 38-38,5 độ C, có thể kèm rét run.

Đợt viêm khớp cấp tính do gút kéo dài khoảng 1- 2 tuần rồi khỏi, không để lại di chứng nhưng rất dễ tái phát với việc xuất hiện các đợt viêm khớp mới. Một đặc điểm nữa là khi uống thuốc colchicin thì bệnh nhân thấy giảm đau khớp nhanh trong vòng 48-72h.

Nhiều bệnh nhân chủ quan không điều trị dến nơi đến chốn, hay tự điều trị bằng các thuốc khớp, đặc biệt là dùng bừa bai các thuốc prednisolon, dexamethason. Hậu quả là bị loét dạ dày, xuất huyết tiêu hoá, gẫy xương, tăng huyết áp, đái tháo đường…

Để chẩn đoán chính xác bệnh gút cần làm xét nghiệm xác định lượng acid uric trong máu. Thường phát hiện được nồng độ acid uric máu tăng cao: nam trên 70 mg/L (420 mmol/L), nữ trên 60 mg/L (360 mmol/L). Ngoài ra, các bác sỹ còn cho làm thêm các xét nghiệm định lượng acid uric trong nước tiểu, xét nghiệm dịch khớp, xét nghiệm máu, chức năng thận, X quang khớp, tìm các bệnh lý kết hợp như béo phì, tăng huyết áp, đái tháo đường, tiền sử cơn đau quặn thận, tiền sử dùng thuốc, tiền sử gia đình.

  • Điều trị viêm khớp cấp do gút

Để điều trị bệnh có hiệu quả bệnh nhân gút phải xác định tư tưởng điều trị lâu dài, tránh bỏ thuốc khi bệnh thuyên giảm. Khi đó thì mới có thể giữ cơn đau gút cấp tính khỏi tái phát trong thời gian dài.

Một điều quan trọng là người bệnh nhân phải tích cực hợp tác với bác sỹ trong việc điều trị, ngăn ngừa biến chứng bệnh bằng chế độ ăn uống, sinh hoạt và thuốc men. Kinh nghiệm cho thấy bệnh nhân mắc bệnh gút rất hay bị dị ứng thuốc, đôi khi có thể dẫn đến tử vong, do vậy người bệnh cần được bác sỹ theo dõi chặt chẽ. Bệnh nhân mắc bệnh gút tuyệt đối không đơược tự ý dùng thuốc hay ngừng thuốc mà không có sự hướng dẫn của bác sỹ, cũng không nên kết hợp điều trị với thuốc nam hay thuốc bắc.

Khi có các đợt viêm khớp cấp tính, cơn đau gút cấp tính bệnh nhân nên uống nhiều nước (nước lọc, nước hoa quả, sữa) và ăn cháo, súp, sữa trứng. Một chế độ ăn hợp lý cần nhiều rau xanh và hoa quả, đặc biệt là rau actisô, xà lách, cà rốt, bắp cải, dưa chuột, dưa gang, khoai tây, cà chua. Có thể ăn trứng, sữa và các chế phẩm từ sữa, phomat trắng không lên men, cá nạc, ốc sò. Ngoài ra, bệnh nhân cần tích cực uống nhiều nước, đặc biệt là nước khoáng có kiềm để tăng cường thải tiết acid uric qua nước tiểu.

Các thuốc thường dùng điều trị viêm khớp cấp do gút là colchicin hoặc các thuốc chống viêm không steroid. Cần tránh dùng các thuốc chống viêm có chứa cortiocid như prednisolon, dexamethason, K-cort…Thực tế hiện nay cho thấy, có nhiều bệnh nhân có coi các thuốc chống viêm chứa cortiocid chữa bách bệnh nên hay chủ quan, lạm dụng thuốc. Những thuốc này lúc đầu có thể làm giảm sưng đau khớp nhanh chóng, song về lâu dài sẽ làm bệnh nặng lên.

  • Dự phòng tái phát viêm khớp cấp do gút

Để dự phòng đợt tái phát của bệnh, ngoài chế độ dùng thuốc hợp lý bệnh nhân còn cần phải tuân thủ một số quy tắc ăn uống, sinh hoạt khoa học để đạt trọng lượng cơ thể ở mức sinh lý.

Trước hết là bệnh nhân cần nhận thức rằng ăn uống không hợp lý là một yếu tố thức đẩy làm xuất hiện bệnh và làm tái phát bệnh. Do vậy bệnh nhân cần tự nguyện áp dụng chế độ ăn kiêng, hạn chế ăn nhậu quá mức.

Cụ thể lượng thịt ăn hàng ngày không nên quá 150g, đặc biệt cần tránh ăn phủ tạng động vật (lòng lợn, tiết canh, gan, thận, óc, dạ dày, lơưỡi …), các loại thịt đỏ (thịt chó, dê, trâu, bê), các loại hải sản (tôm, cua, cá béo), đậu hạt các loại, nấm khô, sôcôla. Bệnh nhân cần bỏ rượu, thậm chí cả rượu vang, rượu thuốc. Một số loại thức ăn cần hạn chế một phần là bia, sôcôla, cacao, nấm, nhộng, rau dền, hoa quả chua. Bệnh nhân mắc chứng béo phì cần áp dụng chế độ ăn giảm mỡ, giảm kalo. Giảm thiểu những thực phẩm này sẽ giúp cơn đau gút cấp tính không còn hành hạ.

cơn đau gút cấp tính

Về chế độ sinh hoạt, lao động nặng hay căng thẳng về tâm lý, stress, hậu quả của cuộc sống gấp gáp của xã hội hiện đại cũng có thể góp phần khởi phát cơn đau gút cấp tính. Do vậy, cần duy trì một chế độ sinh hoạt điều độ, làm việc nhẹ nhàng, tránh lạnh, tránh mọi mỏi mệt cả về tinh thần lẫn thể chất (lao động quá mức, chấn thương…). Cần tập thể dục, đi bộ, chơi một số môn thể thao nhẹ nhàng như bóng bàn, cầu lông, bơi.

Bệnh nhân mắc bệnh gút cũng cần biết rằng một số thuốc chữa bệnh lao (pyrazinamid, ethambutol), bệnh tim mạch (thuốc lợi tiểu nhươ hypothiazid, lasix) có thể làm tăng acid uric máu và gây ra các cơn đau gút cấp tính. Do vậy, cần tránh dùng các loại thuốc này hay khi sử dụng thì phải tuân theo chỉ dẫn của bác sỹ và được bác sĩ theo dõi cẩn thận.

Những bệnh nhân bị các bệnh khớp tuyệt đối không được tự dùng thuốc khớp bừa bãi, kéo dài, đặc biệt là thuốc chứa corticoid trong khi chưa có chẩn đoán chắc chắn. Tốt nhất là nên tham khảo ý kiến của các bác sỹ chuyên khoa xương khớp.

Tóm lại, để điều trị viêm khớp cấp, cơn đau gút cấp tính và dự phòng bệnh gút tái phát một cách có hiệu quả cần phải phát hiện và điều trị sớm bệnh. Hợp tác và tin cậy giữa bác sỹ và bệnh nhân trong suốt quá trình điều trị kéo dài là yếu tố rất quan trọng góp phần vào thành công chữa khỏi bệnh, vì sau khi kê đơn thuốc lần đầu bác sỹ còn giúp người bệnh theo dõi điều chỉnh thuốc hợp lý tuỳ theo giai đoạn bệnh, điều trị kịp thời những tai biến có thể xảy ra.

Ngoài ra, bác sỹ còn có thể tư vấn cho bệnh nhân về chế độ ăn uống, phát hiện và giúp bệnh nhân khắc phục những yếu tố nguy cơ có thể làm nặng bệnh.

Viêm khớp mãn tính do gút

Gút là một bệnh khớp do vi tinh thể gây nên, do rối loạn chuyển hoá làm tăng acid uric máu gây lắng đọng các tinh thể urat ở các mô của cơ thể. Bệnh thường gặp ở nam giới tuổi trung niên. Biểu hiện ban đầu của gút là những cơn viêm khớp cấp tính. Tuy nhiên, nếu không được chẩn đoán và điều trị đúng thì bệnh sẽ nặng dần và trở thành mạn tính, khó điều trị và có thể để lại nhiều hậu quả xấu như biến dạng khớp, sỏi thận và suy thận.

Lúc này, các biểu hiện lâm sàng, sinh hoá, X quang là biểu hiện của sự tích luỹ urate ở các mô, chứng tỏ quá trình bệnh tiến triển thành mạn tính.

Đặc điểm của viêm khớp mạn tính do gút

Thời gian tiến triển thành gút mạn tính thường sau vài năm đến vài chục năm. Nếu không được điều trị, cơn viêm khớp cấp do gút có thể diễn biến tuỳ theo tình trạng bệnh. Nếu bệnh nhẹ, tức là thường ở giai đoạn đầu của bệnh thì cơn viêm khớp cấp thỉnh thoảng mới tái phát sau vài tháng. Thậm chí sau vài năm mới có một cơn.

Ở giai đoạn muộn thì các cơn viêm khớp cấp tính xảy ra liên tiếp. Các đợt sương đau khớp thường dày hơn, số khớp bị sưng đau cũng nhiều hơn và thời gian sưng đau cũng kéo dài hơn. Cơn càng mau, mức độ cơn càng trầm trọng.

Ngoài những khớp bị viêm ban đầu thường có tổn thương thêm các khớp khác như ngón chân cái bên đối diện, khớp bàn ngón chân, khớp cổ chân, gối. Viêm khớp khuỷu, cổ tay hiếm gặp hơn, các khớp ở bàn tay càng hiếm. Không gặp tổn thương khớp vai, khớp háng và cột sống.

Bệnh nhân thường than phiền về đau khớp, tăng lên khi vận động, giảm khi nghỉ ngơi, kèm theo cứng khớp. Khi khám thấy khớp tổn thương bị sưng, biến dạng do huỷ hoại khớp và do xuất hiện các u cục (hạt tôphi) ở vùng trên bề mặt của khớp.

Viêm khớp mạn tính là một biểu hiện của gút mạn tính. Do vậy, biểu hiện ở khớp ra gút mạn tính còn có tổn thương khác. Đó là sự xuất hiện của các hạt tophi và tổn thương thận. Hạt tophi là các u cục nổi dưới da với các đặc điểm không đau, rắn, tròn, số lơượng và kích thước thay đổi. Da phủ trên đó bình thường, mỏng, có thể nhìn thấy màu trắng của các tinh thể urat trong hạt tôphi.

Vị trí thường gặp ở vành tai, mỏm khuỷu, cạnh các khớp tổn thương, ở bàn chân, bàn tay, cổ tay. Hạt có thể ở trong các gân, nhất là gân Achille. Hạt có thể ở tình trạng viêm cấp, hoặc dò ra chất nhờn và trắng như phấn. Hạt thường là nguyên nhân gây biến dạng và hạn chế vận động chức năng của bàn tay và bàn chân trong trường hợp tiến triển lâu năm và bệnh nặng.

Bệnh nhân có thể có các biểu hiện của sỏi thận do sự lắng đọng các muối urate ở hệ tiết niệu như cơn đau ở vùng lưng, đái ra máu, đái ra sỏi hoặc có thể có các biểu hiện của suy thận.

X quang khớp có thể phân biệt viêm khớp cấp do gút với viêm khớp mạn tính do gut. Trong gút cấp chụp X quang khớp bị viêm thường bình thường do chủ yếu chỉ bị tổn thương ở phần mềm. Trong gút mạn hình ảnh tổn thương khớp thấy rất rõ trên phim X quang. Khớp bị huỷ hoại nghiêm trọng, khe khớp bị hẹp, có nhiều hốc xương ở trong xương, mọc thêm gai xương. ở trên phim X quang bàn chân có thể thấy hình ảnh bàn chân sù ra tua tủa. Cũng có thể có hoại tử vô khuẩn đầu xương đùi kết hợp với gút.

Để xác định chẩn đoán cần làm thêm các xét nghiệm cận lâm sàng. Xét nghiệm công thức máu cho thấy trong đợt viêm khớp cấp có bạch cầu tăng, trong đó bạch cầu đa nhân trung tính tăng, tốc độ lắng máu tăng cao. Xét nghiệm acid uric máu tăng: nam > 70 mg/L (420 mmol/L), nữ > 60 mg/L (360 mmol/L).

Nếu khớp gối có tràn dịch thì hút dịch và xét nghiệm dịch khớp cho thấy dịch khớp viêm, rất giàu tế bào. Nếu thấy đơược tinh thể acid uric thì có thể khẳng định chắc chắn là gút. Đó là các tinh thể hình kim nhọn hai đầu, số lượng thay đổi, có thể ở trong hoặc ngoài bạch cầu.

Ngoài ra, cũng cần khám kỹ lâm sàng một cách toàn diện và làm thêm một số xét nghiệm khác như đánh giá chức năng thận, đường máu, mỡ máu để tìm các bệnh lý kết hợp như tăng lipid máu, xơ vữa động mạch, đái tháo đường, tăng huyết áp cũng như các bệnh là nguyên nhân gây nên gút mạn tính như bệnh lý thận, nội tiết, bệnh máu.

Do biểu hiện viêm khớp mạn tính thường không đặc hiệu nên luôn phải chẩn đoán phân biệt với một số bệnh khớp khác như viêm khớp nhiễm khuẩn, viêm khớp dạng thấp, cơn giả gút, viêm khớp vẩy nến.

Điều trị viêm khớp mạn tính do gút

Viêm khớp mạn tính do gút là một bệnh khớp do rối loạn chuyển hoá, vì vậy phải được điều trị và theo dõi lâu dài.
Ở những đợt tái phát của viêm khớp mạn tính thì cần sử dụng các thuốc colchicin hoặc thuốc chống viêm không storoid. Nếu bệnh nhân không dung nạp hay bị dị ứng, có biến chứng với các thuốc này thì có thể dùng corticoid trong thời gian ngắn nhưng phải có sự theo dõi chặt chẽ của bác sỹ chuyên khoa xương khớp.

Ở ngoài các đợt viêm khớp thì bệnh nhân cần được điều trị bằng thuốc hạ acid uric máu để phòng những đợt viêm khớp cấp tái phát, làm ổn định bệnh lâu dài, ngăn ngừa biến chứng. Cần phải đạt được mục tiêu là hạ acid uric máu dưới 60 mg/l. Ngoài ra, cần điều trị các bệnh kèm theo như tăng mỡ máu, đái tháo đường, tăng huyết áp…

Colchicin là một thuốc dùng để dự phòng các cơn đau gút cấp tính tái phát. Cần dùng colchicin trong 3 tháng liền với liều mỗi ngày 1 viên 1 mg trươớc khi đi ngủ.
Người ta cũng dùng cả các thuốc ức chế tổng hợp acid uric như allopurinol (Zyloric), thiopurinol.

Các thuốc nhóm này được chỉ định tuỳ theo lượng acid uric máu. Duy trì thuốc cho đến khi acid uric máu đạt dưới 60 mg/l, thậm chí 50 mg/ l trong gút mạn tính có tô phi. Trị liệu này có tác dụng ngăn các cơn đau gút cấp tính, và làm các hạt tô phi biến mất dần. Có những trường hợp phải duy trì suốt đời nếu acid uric không về bình thường.

Ở những bệnh nhân giảm thải tiết acid uric qua đường nước tiểu có thể dùng thêm các thuốc tăng thải acid uric, như benemid, anturan, amplivix, desuric. Các thuốc này tăng thải acid uric qua thận và ức chế tái hấp thu acid uric ở ống thận, làm giảm acid uric máu.

Dự phòng viêm khớp mạn tính do gút

Cần phát hiện sớm tình trạng tăng acid uric và bệnh gút. Xét nghiệm định lượng acid uric máu ở những đối tươợng dễ mắc bệnh gút như nam giới trên 40 tuổi, béo phì, hay uống bia, rượu, có nghề nghiệp thu nhập cao hay những đối tượng trong gia đình đã có người mắc bệnh gút.

Đối với tình trạng tăng acid uric không có triệu chứng hay tăng acid uric máu ở mức độ trung bình (dưới 90mg/l) thì chỉ cần thực hiện chế độ ăn uống. Khi acid uric trên 90 mg/l, không đáp ứng với chế độ ăn uống thì cần phải dùng các thuốc giảm acid uric, đặc biệt trong các trường hợp có tiền sử gia đình bị gút, tăng urat niệu có nguy cơ gây sỏi thận, có dấu hiệu tổn thương thận. Khi bệnh nhân có các biểu hiện sưng đau khớp ở chi dưới phải đến khám và điều trị ở các cơ sở chuyên khoa.

Khi đã được chẩn đoán bệnh gút cần phải tuân thủ đúng chế độ thuốc men và sinh hoạt để đề phòng tái phát và chuyển biến thành gút mạn tính. Chế độ ăn uống, sinh hoạt rất quan trọng trong điều trị và phòng tránh viêm khớp mạn tính do gút. Cần giảm kalo, đạt trọng lượng cơ thể ở mức sinh lý.

Có thể kiềm hoá nước tiểu bằng uống muối natri bicarbonat hoặc dùng nước khoáng có kiềm và uống tối thiểu 1,5-2 lít nước mỗi ngày để tăng hoà tan và thải tiết acid uric qua nước tiểu. Cũng cần tránh vận động quá mức, tránh các yếu tố có thể khởi phát cơn đau gút cấp tính, như chấn thương…

Khi cần phải phẫu thuật hoặc mắc một bệnh toàn thân nào đó, phải chú ý theo dõi acid uric máu để điều chỉnh kịp thời.

Tóm lại, viêm khớp mạn tính do gút có thể điều trị có hiệu quả bằng chế độ thuốc men, dinh dưỡng và sinh hoạt hợp lý. Cần phải dùng thuốc trong thời gian dài, thậm chí có khi phải dùng suốt đời nhằm ngăn chặn cơn đau gút cấp tính tránh chuyển biến xấu. Do vậy, bệnh nhân cần tự nguyện tuân thủ tất cả các chỉ dẫn của thầy thuốc và tích cực hợp tác với các nhân viên y tế.

Lời khuyên đối với bệnh nhân gút

Gan là nơi chuyển hóa axit uric – tác nhân gây bệnh gút – nên người mắc bệnh này phải bồi dưỡng cho gan khỏe mạnh bằng cách duy trì thói quen ăn uống tốt giảm bớt cơn đau gút cấp tính. Vì vậy, chế độ ăn kiêng của họ gần giống với một người mắc bệnh gan.

Sau đây là những lời khuyên khác:

  • Uống thuốc đều đặn để duy trì nồng độ axit uric. Việc tăng cao đột ngột hàm lượng chất này sẽ dẫn đến cơn đau gút cấp tính cấp.
  • Trong các loại thịt nên chọn gà, vịt và cá. Chúng cũng tốt đối với những người béo hay có bệnh tim mạch vì chứa ít cholesterol.
  • Không nên có những hoạt động nặng hay kéo dài vì điều này gây áp lực lên mặt khớp, dẫn đến hư sụn khớp. Trong trường hợp đó, bệnh nhân bị đau do hư khớp chứ không phải do cơn đau gút cấp tính nữa.
  • Ở bệnh nhân gút, thận là cơ quan thứ hai sau khớp bị ảnh hưởng. Vì vậy, cần uống nhiều nước để làm sạch đường tiểu một cách tự nhiên (hòa loãng các chất cặn có trong đường tiểu) làm giảm cơn đau gút cấp tính.
  • Bệnh gút tuy có thể chữa khỏi hoàn toàn trong 6-12 tháng nhưng rất dễ tái phát. Vì vậy, bệnh nhân phải luôn luôn duy trì chế độ ăn uống hợp lý.
  • Không nên uống thuốc làm giảm axit uric trong máu (như Allopurinol) trong cơn đau cấp vì nó có thể làm cơn đau tăng lên.
  • Có thể dùng Colchicine để giảm cơn đau gút cấp tính (uống liên tục cách giờ cho đến khi giảm cơn đau) nhưng không được quá 7 viên. Khi có tiêu chảy thì phải ngưng thuốc. Hiện nay, các loại thuốc kháng viêm không steroid thông thường khác đã được dùng thay cho Colchicine, hiệu quả giảm cơn đau gút cấp tính rất tốt.
  • Bị sỏi thận dễ dẫn đến mắc bệnh gút

Có rất nhiều trường hợp mắc bệnh gút gây biến chứng sỏi thận, nhưng không hề biết mình bị gút nên vẫn ăn tim, gan, bầu dục… khiến cơn đau gút cấp tính và các biến chứng từ nó càng nguy hiểm và khó kiểm soát hơn.

Gút thường làm cho tinh thể urat trong cơ thể tăng cao bất thường. Lượng urat bị đẩy lên quá cao, dễ bị lắng đọng ở đường tiết niệu gây sỏi thận. Một số trường hợp khác urat lắng đọng ở thận gây viêm thận.

Urat là từ chất đạm đưa lên mà trong tất cả các phủ tạng của động vật đều chứa nhiều chất này. Do đó, nếu người bệnh không biết mình bị gút, thấy viêm thận, sỏi thận, cứ vô tư “tẩm bổ” bầu dục sẽ khiến lượng urat bị lắng đọng nhiều hơn, bệnh tiến triển nặng hơn. Sự nhầm lẫn này hay xảy ra do thận cũng có thể gây phù như gút.

Chăm sóc bệnh nhân gút tại gia đình

Những người mắc bệnh gút nếu bị béo phì nên điều chỉnh chế độ ăn và sinh hoạt để giảm cân, nhưng không được giảm quá nhanh. Tránh làm việc quá sức, tránh lạnh hay ăn uống quá mức làm tăng nguy cơ các cơn đau gút cấp tính.

Gút xuất hiện do rối loạn chuyển hóa axit uric trong cơ thể. Biểu hiện là viêm ở các khớp, chủ yếu gặp ở nam (95%), tuổi trung niên (30-40 tuổi).

Cơn viêm cấp thường xuất hiện sau bữa ăn nhiều rượu thịt, chấn thương hoặc phẫu thuật, sau lao động nặng, đi lại nhiều, xúc động, nhiễm khuẩn cấp. Khoảng 50% có dấu hiệu báo trước như rối loạn tiêu hóa, nhức đầu, mệt mỏi, đi tiểu nhiều, sốt nhẹ. Khoảng 60-70% có biểu hiện viêm cấp ở khớp bàn ngón chân cái. Bệnh nhân đau dữ dội, ngón chân sưng to, phù nề, căng bóng, đỏ, sung huyết.

Đợt viêm kéo dài 1-2 tuần, cơn đau gút cấp tính với cuồng độ thường xuyên hơn. Sau đó viêm nhẹ dần, đau giảm, bớt phù nề, da tím dần, hơi ướt, ngứa nhẹ rồi bong vảy. Sau khi khỏi, bệnh không để lại di chứng nhưng có thể tái phát vài lần trong năm.

Gút mạn tính có thể tiếp theo gút cấp tính, nhưng phần lớn bắt đầu từ từ, tăng dần, không qua các đợt cấp, biểu hiện bằng dấu hiệu nổi u cục (lắng đọng urat ở xung quanh khớp, đầu xương, sụn) và viêm đa khớp mạn tính (thường là các khớp nhẹ và vừa, rất dễ nhầm với bệnh viêm đa khớp dạng thấp). Bệnh cũng có biểu hiện ở cơ quan khác như thận (sỏi thận), thần kinh.

Đối với cơn đau gút cấp tính, bệnh nhân cần thăm khám và điều trị tại bệnh viện. Bệnh nhẹ hoặc gút mạn tính có thể điều trị tại nhà theo đơn của thầy thuốc. Để phát huy tác dụng điều trị, người bệnh gút cần có chế độ sinh hoạt, ăn uống hợp lý: kiêng rượu, bia và các chất kích thích chè, cà phê; uống nhiều nước (2 lít/ngày), nên dùng các loại nước khoáng có chứa nhiều bicacbonat để tránh những cơn đau gút cấp tính.

Hạn chế thức ăn có nhiều axit uric như thịt, cá, tôm, cua, phủ tạng động vật, đậu đỗ; ưu tiên thức ăn có ít axit uric như trứng, sữa, phomat, ngũ cốc, các loại hạt, đường rau quả.

Kết luận

Bệnh gút có chiều hướng tăng cùng với sự phát triển về kinh tế xã hội, do đó cần được quan tâm để tránh những hậu quả vì biến chứng hầu như không hồi phục. Bên cạnh thể bệnh nguyên phát, còn có nhóm bệnh thứ phát, tuy không chiếm tỉ lệ đáng kể nhưng lại thường khó điều trị và diễn biến nặng nề. Gút thứ phát có vẻ chiếm tỉ lệ khá cao ở nhóm bệnh nhân nữ.

Trong điều trị cơn cấp, có một số thay đổi trong việc sử dụng, định liều và kết hợp thuốc. Thầy thuốc cần thận trọng nhất là khi chỉ định trên bệnh nhân lớn tuổi và có nhiều bệnh đi kèm, do vậy cũng uống đồng thời nhiều loại thuốc có thể làm ảnh hưởng diễn biến cũng như đáp ứng của bệnh.

Trong một số trường hợp, để tránh những phản ứng có hại của một số thuốc điều trị gút, corticoid tại chỗ hay toàn thân có thể được chỉ định nhưng cần hết sức thận trọng và không dùng kéo dài để tránh tình trạng lệ thuộc corticoid.

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here